فيل و قطر باز در شطرنج

[شقایق]

فيل و قطر باز (1)

در مبحث « اهميت ستون باز و قدرت رخ در آن » به اين نکته اشاره کرديم که ارزش مهره ها در بازی برابر ميزان کاری است که آنها انجام می دهند و قدرت ديناميکی مهره ها ملاک اصلی سنجش آنهاست ؛ ولی تشخيص خانه‌های مناسب برای سوارها و ايجاد هماهنگی بين آنها کار آسانی نيست و به تمرين و ممارست زيادی نياز دارد. يکی از بهترين راهها برای بهبود قدرت ارزيابی شما ، بررسی بازيهای کلاسيک است.

در اين مبحث به بررسي نقش تعيين كننده فيل در يك قطر مناسب خواهيم پرداخت. در قسمت اول ضمن بررسی دو بازی از الکساندر آلخين و سپس ديدن دو بازی جديد از استاد بزرگ‌های کنونی اهميت بررسی و يادگيری بازيهای کلاسيک را نشان خواهيم داد.


نمونه اول

سفيد: الکساندر آلخين

سياه: هانس جانر

زوريخ 1934

همانگونه که ملاحظه می کنيد فيل c2 از طرف پياده های خودی محاصره شده و قدرت چندانی ندارد اما الکساندر آلخين چهارمين قهرمان شطرنج جهان با قربانی کردن پياده ها راه را برای فيل باز می کند.

1. e5!, dxe5

در صورت fxe5 ، سفيد با f6! ادامه می دهد.

2. d6!, c5

البته پس از cxd6 سفيد با c5! و قربانی دادن پياده سوم و ايجاد تهديد Bb3+ به سرعت بازي را خواهد برد.

3. Be4, Qd7 4. Qh6!

سياه اکنون هيچ دفاعی ندارد برای نمونه:

4…,Nh7 5.Bd5+,Kh8 6.Qg6,Qd8 7.d7

4…,Kf7 5.Bd5+,Ke8 6.Qxf6

و سياه در مقابل تهديد Bc6 دفاع مناسبی ندارد.

سياه تسليم شد.


نمونه دوم

سفيد: الکساندر آلخين

سياه: ميلان ويدمار

هاستينگز 1936

1. Bd1!

يک حرکت عالی با ايده انتقال فيل به قطر بزرگ h1-a8 و استفاده از ضعف خانه های سفيد رنگ در اردوگاه سياه. اکنون سفيد تهديد Nd4 و سپس Bf3 را دارد.اگر در وضعيت اوليه ( دياگرام ) نوبت حرکت با سياه بود او با Nc5 و سپس Bb7 سعی در پوشش دادن به اين ضعفها می کرد ولی اکنون سفيد Nc5 را با b4 جواب می دهد. البته بايد توجه داشته باشيد که سفيد نميتوانست در حرکت اول با Rxc8 و سپس Qxd7 برتری ماتريالی بگيرد زيرا:

1.Rxc8?,Raxc8 2.Qxd7,Rfd8

و سپس Rc1+ و سياه وضعيت برنده ای پيدا می کرد.

1…,Nc5 2. b4!, Ne4 3. Qd4, Bb7 4. 0-0

پس از:

4.Qxb6?!,Bd5 5.a3,Qg6!

و سياه امکانات متقابل کسب می کرد.

4…, b5 5. Ne5, Qh6 6. Nc6, Bxc6 7. Rxc6, Nf6 8. Bf3

با برتری کامل سفيد.

در وضعيت اوليه درک اين نکته از طرف آلخين که کارايی فيل در قطر h1-a8 به مراتب بيشتر از قطر a2-g8 است باعث انجام حرکت Bd1! از طرف او شد.


نمونه سوم

سفيد : ولاديمير کرامنيک

سياه: بوريس گلفاند

بلگراد 1997

1. Qc1!!

خالی کردن خانه d1 برای انتقال فيل f3 به b3 با حرکت Bd1 . دقت کنيد که فيل f3 بسيار غير فعال و مسدود است در حالی که پس از انتقال به قطر a2-g8 تبديل به مهره ای قوی و خطرناک می شود.

1…, Qc4!

به خاطر قدرت ديناميکی و حمله ای مهره های سفيد ، سياه با تعويض وزيرها قصد دارد قدرت حمله ای سفيد را کاهش دهد. در صورت:

1…,Rfc8 2.Bd1,Qe8 3.Bb3+,Kh7 4.Rd1 +/-

1…,Nc4 2.Bd1 +-

2. Bd1, Qxc1 3. Rxc1, Rfc8 4. Bb3+,Kh7 5. Ne6

با برتری کامل سفيد.


نمونه چهارم

سفيد: الکساندر بلياوسکی

سياه: ژوئل لوتيه

لينارس 1994

1. Bf1!

انتقال فيل به قطر باز h3-c8 به غير از فعال شدن آن باعث آچمز شدن اسب f5 نيز می شود. البته ادامه زير اشتباه بود:

1.Bxf6,gxf6 2.Ne4,0-0-0! 3.Nxf6,Qa4

و سياه امکانات متقابل ايجاد می کند.

1…, Nd4

بهترين حرکت موجود ، برای نمونه:

1…,0-0-0? 2.Bxf6,gxf6 3.Bh3,Rh8 4.Rh2!,Kd8( 4…,Kb8 5.Bxf5) 5.Bg4! +-(Diagram)

1…,Nxg3? 2.Rh8+,Bf8 3.Bh3,Qd6 4.Qe1,Nh5 (4…,e4 5.f4,Ngh5 6.Rxh5!,Nxh5 7.Nxe4 +-) 5.f4 +/-

2. Rh8+, Bf8 3. Bh3, Qd6 4. f4

با برتری کامل سفيد.

[شقایق]

فيل و قطر باز (2)

نمونه پنجم

سفيد: يفيم بوگوليوبوف

سياه: فرانک مارشال

نيويورک 1924

در وضعيت فوق خانه های h7,g6,f7 ضعيف هستند و فيل سفيد در قطر b1-h7 بسيار قدرتمند است. اما حضور يک سوار در پستی مناسب بدون هماهنگی ساير سوارها با آن ، کارايی لازم را نخواهد داشت.

معمولاً در چنين وضعيتهايی که يک فيل در قطر مناسبی جهت حمله به شاه حريف قرار دارد ؛ يکی از طرحهای متداول ، قرار دادن وزير در آن قطر (نوک پيکان حمله) است.

23.Bb1!

با ايده Qc2 و حمله به شاه سياه از طريق نفوذ در خانه های ضعيف سفيد رنگ. البته در صورت:

23.Nxe6,Re8 24.f5,Bd7

سياه پياده را پس خواهد گرفت.

23…, Bd7

23…,Qxf4 24.b4

24.Qc2 f5 25.gxf5 exf5 26.Nxf5 Qg6+ 27.Ng3 Qxc2+ 28.Bxc2 Ne6 29.Ne2 Rf8 30.f5 Nd8 31.Nd4 Nc6 32.Bb3

با برتری قاطع سفيد.


نمونه ششم

سفيد: گونسبرگ

سياه: چيگورين

هاوانا 1890

18…, Bc6!

آغاز يک طرح عالی برای استفاده از ضعف خانه های سفيد رنگ برای حمله به شاه سفيد.

19.Nf3 Bb7! 20.Qd2 d4 21.Ne1 Qe8!

با ايده Qc6 و آوردن وزير به قطر a8-h1 و در رأس حمله.

22.Nd3 Qc6!

برتری سياه مشهود است.

23.Rf2 Rdg8 24.Raf1 Rh6 25.Qa5 Qb6 26.Qe1 Rg6! 27.c4 Rg4! 28.Bc1 Qc6 29.Rg1 Rh8 30.Rb2 Qf3 31.Nf2

31…, g5!! 32.Nxg4 hxg4 33.Qf1 Rxh4+! 34.gxh4 g3+ 35.Rxg3 Qxf1–+

نمونه هفتم

سفيد: باتوينيک

سياه: سزيلاگی

آمستردام 1966

28.Qe2!

با ايده تغيير جايگيری وزير و فيل در قطر a2-g8 .

28…, Ng6 29.Bb3 Ne7 30.Qc4

30…, h6 31.Qf7 Kh7

در صورت:

31…,Qxb5 32.Bxh6!?,gxh6 33.Qxf6+,Kh7 34.Qf7+,Kh8 35.Qf8+,Kh7 36.Qxd8,Qxb3 37.Qxe7+,Kg6 38.Qxa7 +-

32.Bc4 Qd6 33.h4 Qd1 34.Qe8 f5 35.exf5 Nxf5 36.Bg8+

1–0