ابتکار عمل در شطرنج

شقایق · 14-12-2010, 04:35 PM

ابتکار عمل (1)

مسابقه دو مشت زن در رينگ مسابقه را تصور کنيد ، يکی از مشتزنها پی در پی به حريف خود ضربه می زند و مشتزن ديگر ضربه ها را دفاع می کند ، درست است که مشتزن دوم هنوز شکست نخورده ولی اصطلاحاً می گويند که مشتزن اولی ابتکار عمل را در دست گرفته و شانس پيروزی او بيشتر است.

در شطرنج مفهوم ابتکار عمل به اين صورت بيان می شود که يکی از طرفين با انجام هر حرکت خود تهديدی بوجود آورد و طرف ديگر مجبور به دفع آن تهديد گردد و به همين ترتيب يک سلسله حرکات توام با تهديد سبب شود که طرف مدافع از نقشه ها و طرحهای خود غافل شده و آرايش و هماهنگی سوارهايش را از دست بدهد. در بيانی ساده تر ابتکار عمل يعنی داشتن قدرت تهديد.

ابتکار عمل می تواند از داشتن يک ستون باز بر روی قلعه حريف ،داشتن يک پياده رونده ، داشتن مرکز متحرک ، داشتن برتری فضا و...حتی داشتن امکان بازی بهتر با سوارها حاصل شود. اکنون با بررسی نمونه های مختلف بيشتر به مفهوم ابتکار عمل می پردازيم.

نمونه اول

در اين وضعيت نوبت حرکت با سفيد است. ملاحظه کنيد که سفيد چگونه با انجام تهديدهای متوالی هماهنگی سوارهای حريف را بر هم زده در عين حال هماهنگی لازم برای يک حمله قاطع را بين سوارهای خود ايجاد می کند.

1.Nf3 Qc5 2.Be3 Qd6 3.Rfd1 Qc7 4.Nb5 Qc8 5.Ng5

با طرح Qe2 و گرفتن پياده h5 و در نهايت حمله نيرومند عليه شاه حريف.

نمونه دوم

سفيد: براون (2575)

سياه: کوينتروس (2495)

ويک آن زی

1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.Bb5+ Bd7 4.Bxd7+ Qxd7 5.c4 Qg4?

سياه با انجام اين حرکت قصد دارد يکی از پياده های g2 يا e4 را بگيرد. اما اين حرکت باعث عقب افتادن سياه در گسترش سوارهايش خواهد شد.

گسترش سريع سوارها در شروع بازی يکی از مهمترين اصول بازی شطرنج است.

6.0–0! Qxe4 7.d4!

هنگاميکه در گسترش پيش هستيد بازی را باز کنيد. زيرا اين سوارهای گسترش يافته هستند که از فضای ايجاد شده استفاده خواهند کرد.

7…, cxd4 8.Re1 Qc6 9.Nxd4 Qxc4?

با گرفتن پياده دوم، سياه خود را در معرض شکست قرار می دهد. اين حرکت باعث باز شدن خطوط بيشتر بنفع سوارهای حريف شده و همچنين امکان گسترش سريع و تهديدمند سوارهای سفيد را فراهم می کند.

10.Na3! Qc8 11.Bf4

با تهديد Bxd6 . به وضعيت استقرار سوارهای دو طرف توجه کنيد. سوارهای سفيد آماده حمله نهائی هستند در حاليکه سوارهای سياه همچنان در جای اوليه خود قرار دارند. اين حاصل همان پياده خوری و عدم گسترش سياه است.

11…, Qd7 12.Nab5 e5

13.Bxe5!

تخريب سد دفاعی شاه حريف. مهره های سياه در وضعيتی نيستند که بتوانند از شاه خود به خوبی دفاع کنند.

13…, dxe5 14.Rxe5+ Be7 15.Rd5 Qc8 16.Nf5 Kf8 17.Nxe7 Kxe7 18.Re5+

و سياه در مقابل حرکت Qd6 هيچ دفاعی ندارد.

1–0

شقایق · 14-12-2010, 04:43 PM

ابتکار عمل (2)

نمونه سوم

سفيد: موريتس پورگس

سياه: امانوئل لاسکر

نورمبرگ 1896

در وضعيت بالا سياه با ايجاد تهديدهای پی در پی موفق به در دست گرفتن ابتکار عمل می شود.

14….,d5

با اين حرکت اسب سفيد مجبور به ترک مرکز شده و ستون e برای حمله برخاستی سياه آماده می شود.

15.Ned2 Ba3!

حمله دوگانه به وزير سفيد و فيل b2 .

16.Be5

اجباری. در صورت:

16.Qa6 Bxb2 17.Rab1 Nc5

سفيد سوار از دست می دهد.

16...f6 17.Qa6 fxe5 18.Qxa3

ادامه:

18.Qxb7 e4 19.Nd4 Bb2

به برتری قاطع سياه منجر می شود.

18...e4!

يک تهديد قوی ديگر که مدافع شاه حريف را دور می کند.

19.Nd4 Qf6

حمله به اسب و نيم نگاهی به پياده f2 .

20.c3 Rf8

باز هم تهديد.

21.f3

پس از:

21.Rf1 Qg5!

سياه ضمن حمله به اسب d2 تهديد …Bh3 را نيز دارد.

21...Qg5 22.Qc1 Nc5

با تهديد انجام …Nd3 .

23.Nf1 Qg6 24.Re3 Nd3 25.Qd1 Nf4!

با توسل به ايجاد تهديدهای متوالی سياه اسب خود را از b7 به f4 رساند.

26.Ng3 h5! 27.Nde2

27…, Nxg2! 28.Kxg2 exf3+ 29.Rxf3

29…, Bh3+! 30.Kxh3 Qg4+ 31.Kg2 Qxf3+ 32.Kg1 h4 33.Nh1 Qe3+

0–1

نمونه چهارم

سفيد: داويدسون

سياه: آلخين

زمرينگ

14...Bc7!

با تهديد:

15…,Rxd4! 16.Rxd4 Qe5

15.Be3 Re8!

با اين حرکت سياه تهديد گرفتن پياده e4 را ايجاد کرده و هماهنگی مهره های خود را بهبود می بخشد. در ضمن پس از انجام Bd3 برای دفاع از پياده e4 ، سفيد در آينده برای مسدود کردن قطر h2-b8 نمی تواند حرکت g3 را به دليل ضعف پياده h3 انجام دهد.

16.Bd3 Nh5 17.Nce2 g6

مسدود کردن قطر b1-h7 و همچنين کنترل خانه f5 .

18.Re1 Nd7!

هماهنگ کردن همه مهره ها . اکنون سياه تهديد Nc5 را دارد.

19.Nf3 Bb6

سياه مجدداً تهديد Nc5 را ايجاد می کند. در صورت:

20.Bxb6 axb6

ستون a به نفع سياه باز می شود و حرکت Nc5 نيز همچنان به قوت خود باقيست.

20.Bg5 Qc5!

پيشنهاد تعويض وزيرها و رفتن به يک آخر بازی برتر:

21.Qxc5 Nxc5 22.Nc1 f6 23.Bd2 Nxd3 24.Nxd3 Ng3 25.e5 Bf5 -/+

21.Nc3 Ne5 22.Nxe5 Qxe5 23.Be3 Bc7! 24.Ne2 Qh2+ 25.Kf1

25…, Bxh3! 26.gxh3 Qxh3+ 27.Kg1 Bh2+ 28.Kh1 Nf4! 29.Nxf4

در صورت:

29.Bxf4 Bg3+!

29…, Bxf4+ 30.Kg1 Bh2+ 31.Kh1 Qf3+! 32.Kxh2 Re5 33.Qc5 Rxc5 34.Bxc5 Qh5+ 35.Kg2 Qxc5–+

14-12-2010, 04:35 PM	#1
شقایق (کاربر باتجربه) تاریخ عضویت: Nov 2010 نوشته ها: 113	ابتکار عمل در شطرنج ابتکار عمل (1) مسابقه دو مشت زن در رينگ مسابقه را تصور کنيد ، يکی از مشتزنها پی در پی به حريف خود ضربه می زند و مشتزن ديگر ضربه ها را دفاع می کند ، درست است که مشتزن دوم هنوز شکست نخورده ولی اصطلاحاً می گويند که مشتزن اولی ابتکار عمل را در دست گرفته و شانس پيروزی او بيشتر است. در شطرنج مفهوم ابتکار عمل به اين صورت بيان می شود که يکی از طرفين با انجام هر حرکت خود تهديدی بوجود آورد و طرف ديگر مجبور به دفع آن تهديد گردد و به همين ترتيب يک سلسله حرکات توام با تهديد سبب شود که طرف مدافع از نقشه ها و طرحهای خود غافل شده و آرايش و هماهنگی سوارهايش را از دست بدهد. در بيانی ساده تر ابتکار عمل يعنی داشتن قدرت تهديد. ابتکار عمل می تواند از داشتن يک ستون باز بر روی قلعه حريف ،داشتن يک پياده رونده ، داشتن مرکز متحرک ، داشتن برتری فضا و...حتی داشتن امکان بازی بهتر با سوارها حاصل شود. اکنون با بررسی نمونه های مختلف بيشتر به مفهوم ابتکار عمل می پردازيم. نمونه اول در اين وضعيت نوبت حرکت با سفيد است. ملاحظه کنيد که سفيد چگونه با انجام تهديدهای متوالی هماهنگی سوارهای حريف را بر هم زده در عين حال هماهنگی لازم برای يک حمله قاطع را بين سوارهای خود ايجاد می کند. 1.Nf3 Qc5 2.Be3 Qd6 3.Rfd1 Qc7 4.Nb5 Qc8 5.Ng5 با طرح Qe2 و گرفتن پياده h5 و در نهايت حمله نيرومند عليه شاه حريف. نمونه دوم سفيد: براون (2575) سياه: کوينتروس (2495) ويک آن زی 1.e4 c5 2.Nf3 d6 3.Bb5+ Bd7 4.Bxd7+ Qxd7 5.c4 Qg4? سياه با انجام اين حرکت قصد دارد يکی از پياده های g2 يا e4 را بگيرد. اما اين حرکت باعث عقب افتادن سياه در گسترش سوارهايش خواهد شد. گسترش سريع سوارها در شروع بازی يکی از مهمترين اصول بازی شطرنج است. 6.0–0! Qxe4 7.d4! هنگاميکه در گسترش پيش هستيد بازی را باز کنيد. زيرا اين سوارهای گسترش يافته هستند که از فضای ايجاد شده استفاده خواهند کرد. 7…, cxd4 8.Re1 Qc6 9.Nxd4 Qxc4? با گرفتن پياده دوم، سياه خود را در معرض شکست قرار می دهد. اين حرکت باعث باز شدن خطوط بيشتر بنفع سوارهای حريف شده و همچنين امکان گسترش سريع و تهديدمند سوارهای سفيد را فراهم می کند. 10.Na3! Qc8 11.Bf4 با تهديد Bxd6 . به وضعيت استقرار سوارهای دو طرف توجه کنيد. سوارهای سفيد آماده حمله نهائی هستند در حاليکه سوارهای سياه همچنان در جای اوليه خود قرار دارند. اين حاصل همان پياده خوری و عدم گسترش سياه است. 11…, Qd7 12.Nab5 e5 13.Bxe5! تخريب سد دفاعی شاه حريف. مهره های سياه در وضعيتی نيستند که بتوانند از شاه خود به خوبی دفاع کنند. 13…, dxe5 14.Rxe5+ Be7 15.Rd5 Qc8 16.Nf5 Kf8 17.Nxe7 Kxe7 18.Re5+ و سياه در مقابل حرکت Qd6 هيچ دفاعی ندارد. 1–0

14-12-2010, 04:43 PM	#2
شقایق (کاربر باتجربه) تاریخ عضویت: Nov 2010 نوشته ها: 113	ابتکار عمل در شطرنج ابتکار عمل (2) نمونه سوم سفيد: موريتس پورگس سياه: امانوئل لاسکر نورمبرگ 1896 در وضعيت بالا سياه با ايجاد تهديدهای پی در پی موفق به در دست گرفتن ابتکار عمل می شود. 14….,d5 با اين حرکت اسب سفيد مجبور به ترک مرکز شده و ستون e برای حمله برخاستی سياه آماده می شود. 15.Ned2 Ba3! حمله دوگانه به وزير سفيد و فيل b2 . 16.Be5 اجباری. در صورت: 16.Qa6 Bxb2 17.Rab1 Nc5 سفيد سوار از دست می دهد. 16...f6 17.Qa6 fxe5 18.Qxa3 ادامه: 18.Qxb7 e4 19.Nd4 Bb2 به برتری قاطع سياه منجر می شود. 18...e4! يک تهديد قوی ديگر که مدافع شاه حريف را دور می کند. 19.Nd4 Qf6 حمله به اسب و نيم نگاهی به پياده f2 . 20.c3 Rf8 باز هم تهديد. 21.f3 پس از: 21.Rf1 Qg5! سياه ضمن حمله به اسب d2 تهديد …Bh3 را نيز دارد. 21...Qg5 22.Qc1 Nc5 با تهديد انجام …Nd3 . 23.Nf1 Qg6 24.Re3 Nd3 25.Qd1 Nf4! با توسل به ايجاد تهديدهای متوالی سياه اسب خود را از b7 به f4 رساند. 26.Ng3 h5! 27.Nde2 27…, Nxg2! 28.Kxg2 exf3+ 29.Rxf3 29…, Bh3+! 30.Kxh3 Qg4+ 31.Kg2 Qxf3+ 32.Kg1 h4 33.Nh1 Qe3+ 0–1 نمونه چهارم سفيد: داويدسون سياه: آلخين زمرينگ 14...Bc7! با تهديد: 15…,Rxd4! 16.Rxd4 Qe5 15.Be3 Re8! با اين حرکت سياه تهديد گرفتن پياده e4 را ايجاد کرده و هماهنگی مهره های خود را بهبود می بخشد. در ضمن پس از انجام Bd3 برای دفاع از پياده e4 ، سفيد در آينده برای مسدود کردن قطر h2-b8 نمی تواند حرکت g3 را به دليل ضعف پياده h3 انجام دهد. 16.Bd3 Nh5 17.Nce2 g6 مسدود کردن قطر b1-h7 و همچنين کنترل خانه f5 . 18.Re1 Nd7! هماهنگ کردن همه مهره ها . اکنون سياه تهديد Nc5 را دارد. 19.Nf3 Bb6 سياه مجدداً تهديد Nc5 را ايجاد می کند. در صورت: 20.Bxb6 axb6 ستون a به نفع سياه باز می شود و حرکت Nc5 نيز همچنان به قوت خود باقيست. 20.Bg5 Qc5! پيشنهاد تعويض وزيرها و رفتن به يک آخر بازی برتر: 21.Qxc5 Nxc5 22.Nc1 f6 23.Bd2 Nxd3 24.Nxd3 Ng3 25.e5 Bf5 -/+ 21.Nc3 Ne5 22.Nxe5 Qxe5 23.Be3 Bc7! 24.Ne2 Qh2+ 25.Kf1 25…, Bxh3! 26.gxh3 Qxh3+ 27.Kg1 Bh2+ 28.Kh1 Nf4! 29.Nxf4 در صورت: 29.Bxf4 Bg3+! 29…, Bxf4+ 30.Kg1 Bh2+ 31.Kh1 Qf3+! 32.Kxh2 Re5 33.Qc5 Rxc5 34.Bxc5 Qh5+ 35.Kg2 Qxc5–+

کاربران در حال دیدن موضوع: 1 نفر (0 عضو و 1 مهمان)