نگاهی کوتاه بر اسب آخال تکه

[bahar]

نگاهی کوتاه بر اسب آخال تکه



http://sport.harferooz.com/photos/images/9447xlokso.jpg (http://sport.harferooz.com/photos/view.php?filename=9447xlokso.jpg)




1- تاریخچه:

یکی از تیره­های اسب نژاد اصیل ترکمن تیره آخال تکه[۱] می­باشد. تا چند سال اخیر این اسب بسیار زیبا و جذاب و چند منظوره شناخته شده نبود. خواستگاه این اسب نواحی جنوبی ترکمنستان می­باشد. در سال­های اخیر اسب آخال تکه به­خاطر استقامت، راه رفتن نرم، هوش زیاد و تربیت­پذیری خوب آن در خارج از مرزهای ترکمنستان و روسیه بسیار مورد توجه قرار گرفته است. به احتمال زیاد اسب آخال تکه یکی از قدیمی­ترین گونه­های اسب می­باشد که توسط انسان پرورش یافته است. همچنین اسب آخال تکه در بوجود آمدن چندین نژاد اسب نقش داشته است.
اسب آخال تکه تنها سویه از نژاد ترکمن است که از نظر ژنتیکی خالص باقی­مانده است. در کاوش­های باستان شناسی انجام شده در نواحی جنوبی ترکمنستان بقایای اسب­های بلند قد با استخوان­های ظریف بدست آمده است که قدمت آن­ها حدود ۴۴۰۰ سال می­باشد. ولی قدمت نام کنونی آن به اواخر قرن نوزده می­رسد. نام آخال تکه از ترکیب دو اسم بوجود آمده است: آخال نام منطقه وسیعی در کوهپایه­های کوپت داگ[۲] (بخشی از امپراطوری ایران باستان که در حال حاضر در کشور ترکمنستان می­باشد) و نیز تکه نام قومی از اقوام ترکمن که بزرگترین بیابان گرد منطقه بوده و قرن­های متمادی اسب­های ترکمن را پرورش می­دادند.
موقعیت جغرافیایی منطقه باعث ایجاد خصوصیات ویژه این نژاد شده است. وجود دریای خزر در غرب، کوهها در جنوب و بیابان در شمال منطقه تکه به­صورت یک حفاظ طبیعی عمل کرده و باعث شده است که در طول تاریخ مهاجرت انسان و نیز اسب­ها از آسیای میانی به سوی این منطقه بسیار محدود شود. این عامل سبب شده که اسب­های با ارزش این منطقه ازنظر ژنتیکی تثبیت شوند.
بیش از ۹۰ درصد ترکمنستان را صحرای کاراکوم[۳] پوشانیده است. شرایط آب و هوایی منطقه سبب انتخاب طبیعی اسب­هایی شده که در برابر گرمای شدید آب و هوای سرد و خشک و خشک­سالی مقاوم هستند. همچنین در این منطقه علوفه تازه که برای تغذیه اسب­ها ضروری است فقط در چند ماه از طول سال در دسترس می­باشد. می­توان اسب­های اهلی نژاد ترکمن را با جیره­های غذایی فقیر نگهداری کرد.
اسب آخال تکه برای اولین بار در سال ۱۹۷۹ به آمریکا برده شد. جمعیت فعلی اسبهای خالص آخال تکه در این کشور حدود ۳۰۰ راس و در کل دنیا حدود ۳۵۰۰ راس می­باشد.



۲- خصوصیات ظاهری اسب آخال تکه:

اسب آخال تکه جزو اسب­های سبک وزن می­باشد. وزن آن حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم و ارتفاع آن ۱۵ تا ۱۶ دست (۱۵۰ تا ۱۶۰ سانتی­متر) است و شکل شکل ظاهری آن زیبا و خوش­ترکیب می­باشد. سر طویل و خوش­تراش بوده که به­طرف پوزه باریک می­شود. دارای گوش­های دراز و منخرین باز و چشم­های درشت می­باشد. گردن باریک و طویل و جدوگاه برآمده و مشخص بوده و استخوان شانه آن دارای شیب بسیار مناسب می­باشد. بدن طویل و نسبتا لاغر بوده و پاهای آن بلند و ظریف می­باشد و سم­ها کوچک و بسیار مقاوم است. یال و دم آن کم­پشت بوده و اغلب بدون کاکل است. پوست آن بسیار ظریف بوده و با موهای ظریف پوشیده شده که نور را منعکس نموده و سبب درخشندگی پوست می­شود. این ویژگی ژنتیکی بوده و از خصوصیات ویژه این گونه می­باشد. پوست آن به رنگ­های سیاه، کهر، کرند، سمند، ابرش و خاکستری دیده می­شود.



۳- سایر خصوصیات:

اسب­های آخال تکه از نظر ساختار بدنی بسیار متناسب و سالم می­باشند. سم­های آن محکم و مقاوم بوده و به­ندرت نیاز به نعل کردن دارند. اگر به­خوبی مراقبت شوند به­ندرت به شکم درد یا لنگش مبتلا می­شوند. میزان باروری در این اسب خوب بوده و مادیان­ها اغلب بدون نیاز به کمک کره را به­دنیا می­آورند.



۴- استفاده از اسب آخال تکه

اسب آخال تکه جزو یکی از اسب­های سواری آرام می­باشد و از آن بیشتر برای سواری استفاده می­شود. همچنین از این اسب در مسابقات مختلف نظیر پرش، درساژ، سرعت و استقامت استفاده می­شود.



۵- آینده

با انجام مطالعات ژنتیکی و اصلاح نژاد در اسب­های آخال تکه از آن­ها به­خوبی می­توان برای سواری­های استقامتی مسابقات درساژ و غیره استفاده کرد. همچنین می­توان نحوه راه رفتن در این گونه را به­عنوان یک معیار مناسب برای انتخاب و اصلاح نژاد آن در نظر گرفت.